Class 9 Assamese Chapter 1 শিশুলীলা question answer (SEBA 2026-27) provides complete textbook solutions including short questions, long questions, grammar exercises, word meanings, and MCQs for Assamese Medium students. This chapter, written by Srimanta Sankardev and extracted from Kirtan-Ghosha, describes the divine childhood (Baalya-leela) of Lord Krishna and his playful interactions with mother Yashoda.

 Download Class 9 Assamese Chapter 1 শিশুলীলা PDF

Introduction: শিশুলীলা — Author & Source

শিশুলীলা is one of the most celebrated compositions by Srimanta Sankardev (শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ), the father of Assamese literature and Vaishnavite culture. It is extracted from his magnum opus Kirtan-Ghosha (কীৰ্ত্তন-ঘোষা), a foundational text of Assamese devotional literature. The chapter depicts Krishna’s human-like childhood pranks (Maannabik Rup) while simultaneously revealing his divine, infinite nature (Aishwarik Rup).

Exam Tip: Every SEBA Class 9 Assamese exam includes at least one question from this chapter. Focus on the theme of Bhakti-ras (devotion) and the dual portrayal of Krishna as both a naughty child and the supreme God.

1. অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ | Short Question Answer

(ক) ‘কৃষ্ণগীত গাৱন্ত সুন্দৰী’ — কৃষ্ণগীত গোৱা সুন্দৰীগৰাকী কোন?

উত্তৰঃ কৃষ্ণগীত গোৱা সুন্দৰীগৰাকী হৈছে যশোদা।

(খ) ‘কর্ণত কুণ্ডল দোলে আতি’ — কাৰ কৰ্ণৰ কুণ্ডলৰ কথা কোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ ইয়াত যশোদাৰ কৰ্ণৰ কুণ্ডলৰ কথা কোৱা হৈছে।

(গ) ‘কাম্পে কোপে অৰুণ অধৰ’ — কাৰ অৰুণ অধৰৰ কথা কৈছে?

উত্তৰঃ  ইয়াত শ্ৰীকৃষ্ণৰ অৰুণ অধৰৰ কথা কৈছে।

(ঘ) ‘মথনিত ধৰিয়া নিষেধি’ — ‘মথনি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ মথনি হৈছে দধি বা গাখীৰ ঘুঁটিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি।

(ঙ) ‘নোজোড়ে আঙ্গুল দুই জৰী’ — ইয়াত কাৰ জৰীৰ নাটনি হৈছে?

উত্তৰঃ ইয়াত যশোদাই কৃষ্ণক বান্ধিবলৈ লোৱা জৰীৰ নাটনি হোৱা বুজোৱা হৈছে।

(চ) ‘ৰুণ ঝুণ কেয়ূৰ কঙ্কণ’ — কাৰ কেয়ূৰ কঙ্কণৰ শব্দৰ কথা কোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ ইয়াত যশোদাৰ কেয়ূৰ কঙ্কণৰ শব্দৰ কথা কোৱা হৈছে।

---

দীঘল প্রশ্নোত্তৰ | Long Question Answer

২) ‘শিশুলীলা’ পাঠত ফুটি উঠা শ্ৰীকৃষ্ণৰ মানৱীয় ৰূপৰ বিষয়ে লিখা

উত্তৰঃ ‘শিশুলীলা’ পাঠত শ্ৰীকৃষ্ণক সাধাৰণ শিশু এটাৰ দৰে দুষ্টালি কৰা, মাকক আঁকোৱালি ধৰা, অভিমান কৰা, দধিভাণ্ড ভাঙা, লৱণু চুৰি কৰি খোৱা আৰু মাকৰ ভয়ত পলাই যোৱা ৰূপত অংকন কৰা হৈছে। এইবোৰ আচৰণে কৃষ্ণৰ একান্ত মানৱীয়, ঘৰুৱা আৰু শিশুসুলভ স্বৰূপ উজ্জ্বল কৰি তোলে।

৩) শংকৰদেৱৰ মহত্তম সৃষ্টি ‘কীৰ্ত্তন-ঘোষা’ৰ বিষয়ে চমুটোকা লিখা

উত্তৰঃ ‘কীৰ্ত্তন-ঘোষা’ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ মহত্তম সৃষ্টি আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ এক অমূল্য সম্পদ। এই গ্রন্থত কৃষ্ণভক্তি, ভক্তিৰস, ধৰ্মীয় আদর্শ আৰু আখ্যানমূলক সৌন্দর্য সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। ‘শিশুলীলা’ এই গ্ৰন্থৰ অন্তৰ্গত এটা উল্লেখযোগ্য অংশ।

৪) ‘শিশুলীলা’ পাঠটোৰ অন্তর্নিহিত তাৎপর্য বুজাই লিখা

উত্তৰঃ এই পাঠৰ বহিৰঙ্গত কৃষ্ণৰ বাল্যদুষ্টালিৰ বৰ্ণনা থাকিলেও অন্তৰাংশত আছে ভক্তিৰ মহিমা আৰু ঈশ্বৰৰ ঐশ্বৰিক স্বৰূপ। যশোদাৰ অচলা মাতৃস্নেহ আৰু ভক্তিৰ বলত পূৰ্ণব্ৰহ্ম কৃষ্ণই পুত্ৰৰূপে ধৰা দিছে। সেয়েহে পাঠটোৰ মূল তাৎপর্য হৈছে — ঈশ্বৰ ভক্তৰ ওচৰত অত্যন্ত ঘনিষ্ঠ আৰু স্নেহময় ৰূপত আবিৰ্ভূত হ’ব পাৰে।

৫) ‘তাহাঙ্ক তনয় মানি বলে / যশোদা বান্ধন্ত উড়ুখলে’ — কথাষাৰৰ অন্তর্নিহিত তাৎপর্য লিখা

উত্তৰঃ এই কথাষাৰত যশোদাই কৃষ্ণক নিজৰ সাধাৰণ পুত্ৰ বুলি ভাবি উড়ুখলত বান্ধিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। কিন্তু পাঠকৰ দৃষ্টিত কৃষ্ণ কোনো সাধাৰণ শিশু নহয়, তেওঁ পূৰ্ণব্ৰহ্ম ঈশ্বৰ। এইখিনিতে মাতৃস্নেহ আৰু ঈশ্বৰৰ অসীম মহিমা একেলগে প্ৰকাশ পাইছে।

৬) ‘নাহি আদি অন্ত পূৰ্বাপৰ / পূৰ্ণব্ৰহ্ম জগত ঈশ্বৰ’ — ইয়াত কবিয়ে শিশু কৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক গুণ কেনেদৰে প্ৰকাশ কৰিছে?

উত্তৰঃ কবিয়ে এই শাৰীৰ জৰিয়তে স্পষ্টকৈ কৈছে যে কৃষ্ণ অনাদি, অনন্ত আৰু জগতৰ ঈশ্বৰ। তেওঁ সময়, সীমা আৰু সাধাৰণ মানৱ অস্তিত্বৰ ঊৰ্ধ্বত। যদিও তেওঁ শিশুৰূপে লীলা কৰিছে, তথাপিও তেওঁৰ অন্তৰত পূৰ্ণব্ৰহ্ম স্বৰূপ জাগ্ৰত।

৭) ব্যাখ্যা কৰা:

(ক) যাক যোগী নপাৱে ধ্যানত।
হেন হৰি পলান্ত ভয়ত।।

উত্তৰঃ

প্ৰসংগ: যশোদাই কৃষ্ণক খেদি ফুৰা দৃশ্য বৰ্ণিত হৈছে।

ব্যাখ্যা: যিজন হৰিক যোগীসকলেও গভীৰ ধ্যানত সহজে লাভ নকৰে, সেইজনেই ইয়াত যশোদাৰ ভয়ত পলাইছে। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে কৃষ্ণৰ একেলগে ঐশ্বৰিক আৰু মানৱীয় — দুয়োটা ৰূপ প্ৰকাশ কৰিছে।

(খ) ভাণ্ড ভাঙ্গি আবে যাইবি কোথা।
খাইবো আজি কৃষ্ণ তোৰ মাথা।।

উত্তৰঃ

প্ৰসংগ: কৃষ্ণই দধিভাণ্ড ভাঙি লৱণু খাই থাকোঁতে যশোদাই খঙেৰে এই কথা কৈছে।

ব্যাখ্যা: মাকৰ মুখৰ এই কঠোৰ কথাৰ আঁৰত আসলে শাসনমিশ্ৰিত স্নেহ আছে। শিশুৰ দুষ্টালি দেখি মাকৰ স্বাভাৱিক খং আৰু মাতৃসুলভ নিয়ন্ত্ৰণৰ মনোভাৱ ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।

(গ) পাচে পাচে যশোদা খেদন্ত।
ভয়ে লাগ মাৱক নেদন্ত।।

উত্তৰঃ

প্ৰসংগ: কৃষ্ণ দৌৰি পলাই যোৱাৰ পিছত যশোদাই তেওঁৰ পিছনে পিছনে খেদি গৈছে।

ব্যাখ্যা: মাকৰ শাসনৰ ভয়ত কৃষ্ণ পলাইছে আৰু যশোদাই তাক ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। এই দৃশ্যত একফালে শিশুৰ স্বাভাৱিক ভয় আৰু আনফালে মাকৰ স্নেহভৰা শাসন খুব জীৱন্তভাৱে ফুটিছে।

৮) ‘শিশুলীলা’ পাঠৰ আধাৰত শ্ৰীকৃষ্ণৰ নানা ধৰণৰ কাৰ্যৰ বিষয়ে বিৱৰি লিখা।

উত্তৰঃ পাঠটিত শ্ৰীকৃষ্ণৰ নানা ধৰণৰ কাৰ্য খুব মনোগ্ৰাহীভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ যশোদাক দধি মথিব নিদিয়ে, স্তনপানৰ বাবে অভিমান কৰে, খং কৰি দধিভাণ্ড ভাঙে, কোঠাত সোমাই লৱণু চুৰি কৰি খায়, বানৰকো দিয়ে, আৰু মাকে ধৰিবলৈ আহিলে ভয়তে পলায়। এই সকলো কাৰ্য শিশুৰ স্বাভাৱিক দুষ্টালি যেন লাগিলেও তাৰ আঁৰত ঈশ্বৰৰ লীলা লুকাই আছে।

৯) ‘মহাকোপে কোঠা পশিলন্ত।
সিঞ্চিৰাই লৱণু ভুঞ্জন্ত।।’ — কোনে অতি খঙেৰে কোঠাত সোমাইছিল? কিয় লৱণুবোৰ চাৰিওফালে ছটিয়াই খাইছিল?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই অতি খঙেৰে কোঠাত সোমাইছিল। যশোদাই স্তনপান এৰি গাখীৰ নমাবলৈ যোৱাৰ বাবে কৃষ্ণ অভিমান আৰু খঙেৰে উত্তেজিত হৈছিল। সেইকাৰণে তেওঁ দধিভাণ্ড ভাঙি লৱণু ছটিয়াই খাইছিল।

১০) কৃষ্ণক ধৰিবলৈ গৈ যশোদাৰ কেনে অৱস্থা হৈছিল?

উত্তৰঃ কৃষ্ণক ধৰিবলৈ গৈ যশোদা দৌৰি দৌৰি ক্লান্ত হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ শ্ৰোণীৰ ভৰত গতি মন্থৰ হৈছিল, খোপা মেল খাই গৈছিল আৰু মালতীৰ থোপাও খহি পৰিছিল। এই বৰ্ণনাই যশোদাৰ মাতৃস্নেহ, ব্যস্ততা আৰু মানৱীয় অৱস্থা অতি জীৱন্ত কৰি তুলিছে।

---

ভাষা-বিষয়ক প্রশ্নোত্তৰ | Grammar & Word Meanings

১১) তলত দিয়া শব্দবোৰৰ এটা বা দুটাকৈ সমাৰ্থক শব্দ লিখাঃ

শব্দ	সমাৰ্থক শব্দ
কৰ্ণ	কান, কাণ
অৰুণ	ৰঙা, লালিমাময়
দধি	দৈ
বস্ত্ৰ	কাপোৰ, পোছাক
বদন	মুখ, আনন
লৱণু	ননী, মাখন
কোপ	খং, ৰোষ
দশন	দাঁত
দুগ্ধ	গাখীৰ, ক্ষীৰ
ঈশ্বৰ	ভগৱান, প্ৰভু

১২) তলৰ পুৰণি অসমীয়া শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখাঃ

পুৰণি ৰূপ	আধুনিক ৰূপ
তাহাঙ্ক	তেওঁক / তাক
নোজোড়ে	নোজোৰে / নধৰে
খসি	খহি
ৰহিল	ৰ’ল / থাকিল
আসি	আহি
ভৈলা	হ’ল
আসন্ত	আহোঁতে / আহিলতে
শিলায়ে	শিলেৰে
কাম্পে	কঁপে
মাৱক	মাক
বসি	বহি
খেদন্ত	খেদি ফুৰে / খেদিছে
প্রয়াসি	চেষ্টা কৰি / যত্ন কৰি

১৩) তলৰ শব্দকেইটাত কি কি কাৰণত মূর্ছনা ‘ণ’ আৰু মূর্ধন্য ‘য’ হৈছে বুজাই লিখা: অৰুণ; কঙ্কণ; কর্ণ; শ্রোণী; ভাণ্ড; নিষেধি।

উত্তৰঃ

• অৰুণ  ‘ৰ’ৰ প্ৰভাবে মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
• কঙ্কণ  তৎসম শব্দৰ মূল ৰূপ অনুসৰি ‘ণ’ ব্যৱহাৰ হৈছে।
• কৰ্ণ   ‘ৰ’ৰ প্ৰভাবে মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
• শ্ৰোণী  তৎসম ৰূপ আৰু উচ্চাৰণগত নিয়ম অনুসৰি ‘ণ’ হৈছে।
• ভাণ্ড  তৎসম শব্দৰ মূল ৰূপ অনুসৰি মূৰ্দ্ধন্য ধ্বনি ৰক্ষা পাইছে।
• নিষেধি তৎসম বানানৰ নিয়ম অনুসৰি মূৰ্দ্ধন্য ‘ষ’ বজাই আছে।

১৪) পাঠটোত থকা অসমাপিকা ক্রিয়া শব্দ পাঁচোটা লিখা।

উত্তৰঃ পিন্ধি, বান্ধি, ধৰিয়া, দেখিয়া, আনি।

---

অতিৰিক্ত সম্ভাব্য প্রশ্নোত্তৰ | Additional Questions

অতি চমু প্রশ্ন:

১) ‘শিশুলীলা’ কোন গ্রন্থৰ পৰা লোৱা হৈছে?

Answer: ‘শিশুলীলা’ ‘কীৰ্ত্তন-ঘোষা’ৰ পৰা লোৱা হৈছে।

২) ‘নন্দজায়া’ বুলি কাক কোৱা হয়?

Answer: নন্দৰজাৰ পত্নী যশোদাক নন্দজায়া বোলা হয়।

৩) কৃষ্ণই বানৰক কি দিছিল?

Answer: কৃষ্ণই বানৰক লৱণু দিছিল।

৪) যশোদাই কৃষ্ণক ক’ত বান্ধিবলৈ ভাবিছিল?

Answer: যশোদাই কৃষ্ণক উড়ুখলত বান্ধিবলৈ ভাবিছিল।

৫) পাঠটোৰ মুখ্য ৰস কি?

Answer: পাঠটোৰ মুখ্য ৰস হৈছে ভক্তিৰস।

চমু প্রশ্ন:

১) যশোদাৰ ৰূপচিত্রণ পাঠটোত কেনেকৈ হৈছে?

Answer: যশোদাক অলংকাৰে সুশোভিতা, দধি মথোঁতা, কৃষ্ণগীত গোৱা আৰু পুত্ৰস্নেহে ভৰা মাতৃ হিচাপে চিত্রিত কৰা হৈছে। কবিয়ে এই বৰ্ণনাৰ দ্বাৰা এক সজীৱ ঘৰুৱা পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে।

২) কৃষ্ণৰ খং প্ৰকাশৰ ধৰণ কি?

Answer: স্তনপান নোপোৱাত কৃষ্ণই খং কৰি দধিভাণ্ড ভাঙে আৰু কোঠাত সোমাই লৱণু খায়। ইয়াৰ দ্বাৰা শিশুৰ স্বাভাৱিক অভিমানী মনোভাৱ প্ৰকাশ পাইছে।

৩) ‘শিশুলীলা’ পাঠত ভক্তিৰ প্ৰাধান্য কেনেকৈ আছে?

Answer: যশোদাৰ মাতৃস্নেহেই এখানে ভক্তিৰ ৰূপ লৈছে। সেই ভক্তিৰ বলতেই পূৰ্ণব্ৰহ্ম কৃষ্ণ মাতৃৰ স্নেহবন্ধনত আবদ্ধ হোৱাৰ দৰে দেখা যায়।

৪) এই পাঠত কবিৰ শিল্পকৌশল কি কি?

Answer: কবিয়ে মনোৰম ছন্দ, সজীৱ চিত্রকল্প, সুললিত শব্দপ্রয়োগ আৰু ঘৰুৱা দৃশ্যৰ বাস্তৱ বৰ্ণনা ব্যৱহাৰ কৰিছে। ইয়াৰ ফলত পাঠটো পাঠকৰ মনত সহজে স্থায়ী হয়।

দীঘল প্রশ্ন:

১) ‘শিশুলীলা’ পাঠত যশোদা আৰু কৃষ্ণৰ সম্পৰ্কৰ স্বৰূপ লিখা।

Answer: যশোদা আৰু কৃষ্ণৰ সম্পৰ্ক পাঠটিত মাতৃস্নেহ আৰু ভক্তিৰ এক অপূৰ্ব সমন্বয়ৰূপে ফুটিছে। যশোদাই কৃষ্ণক এক সাধাৰণ পুত্ৰৰ দৰে শাসন কৰে, স্নেহ কৰে, খেদে, আৰু বান্ধিবলৈ চায়। কিন্তু পাঠকে বুজে যে এই পুত্ৰই আসলে অনাদি-অনন্ত পূৰ্ণব্ৰহ্ম। সেয়েহে তেওঁলোকৰ সম্পর্ক কেৱল মা-ছোৱালীৰ নহয়, ভক্ত আৰু ঈশ্বৰৰো সম্পর্ক।

২) ‘শিশুলীলা’ পাঠৰ মূলভাব লিখা।

Answer: ‘শিশুলীলা’ পাঠত শংকৰদেৱে শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাল্যদুষ্টালিৰ মাজেৰে ভক্তিৰসৰ এক অপূৰ্ব চিত্র অংকন কৰিছে। কৃষ্ণৰ মানৱীয় ৰূপ আৰু ঐশ্বৰিক মহিমা একেলগে প্ৰকাশ পাইছে। যশোদাৰ স্নেহ, কৃষ্ণৰ দুষ্টালি, আৰু ঈশ্বৰৰ ভক্তাধীন স্বৰূপ — এই তিনিটাই পাঠটোৰ মূল আধাৰ।

---

MCQ Section | বহুবিকল্পীয় প্রশ্নোত্তৰ

১) ‘শিশুলীলা’ৰ ৰচয়িতা কোন?
ক) মাধৱদেৱ
খ) শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ |
গ) হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা |
ঘ) চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা

✅ উত্তৰ: খ) শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ

২) ‘শিশুলীলা’ কোন গ্ৰন্থৰ অংশ?
ক) নামঘোষা
খ) কীৰ্ত্তন-ঘোষা
গ) ভাগৱত
ঘ) গুণমালা

✅ উত্তৰ: খ) কীৰ্ত্তন-ঘোষা

৩) যশোদাই কি মথি আছিল?
ক) গাখীৰ
খ) দধি
গ) তেল
ঘ) চাউল

✅ উত্তৰ: খ) দধি

৪) কৃষ্ণই যশোদাক কিয় বাধা দিছিল?
ক) খেলিবলৈ যাবলৈ
খ) স্তনপান পাবলৈ
গ) শুবলৈ
ঘ) কান্দিবলৈ

✅ উত্তৰ: খ) স্তনপান পাবলৈ

৫) স্তনপান নোপোৱাত কৃষ্ণই কি কৰিলে?
ক) কান্দিলে |
খ) দৌৰিলে |
গ) দধিভাণ্ড ভাঙিলে |
ঘ) শুই পৰিলে

✅ উত্তৰ: গ) দধিভাণ্ড ভাঙিলে

৬) কৃষ্ণই কোঠাত সোমাই কি খাইছিল?
ক) ফল
খ) লৱণু
গ) ভাত
ঘ) পিঠা

✅ উত্তৰ: খ) লৱণু

৭) কৃষ্ণই লৱণু কাকো দিছিল?
ক) গৰু
খ) বানৰ
গ) গোপী
ঘ) বন্ধুক

✅ উত্তৰ: খ) বানৰ

৮) যশোদাই কৃষ্ণক কিহেৰে ভয় দেখুৱাইছিল?
ক) জৰী
খ) ছাঁই
গ) বাড়ি
ঘ) মথনি

✅ উত্তৰ: গ) বাড়ি

৯) ‘যাক যোগী নপাৱে ধ্যানত’ শাৰীটোৱে কাৰ ঈশ্বৰত্বৰ ইংগিত দিয়ে?
ক) নন্দ
খ) যশোদা
গ) কৃষ্ণ
ঘ) বানৰ

✅ উত্তৰ: গ) কৃষ্ণ

১০) যশোদাই কৃষ্ণক ক’ত বান্ধিবলৈ বিচাৰিছিল?
ক) দৰজাত
খ) গছত
গ) উড়ুখলত
ঘ) খোপাত

✅ উত্তৰ: গ) উড়ুখলত

১১) ‘নোজোড়ে আঙ্গুল দুই জৰী’ কথাষাৰে কি বুজায়?
ক) জৰী বেছি দীঘল আছিল
খ) জৰী সদায় দুই আঙুলি কম হৈছিল
গ) জৰী ছিঙি গৈছিল
ঘ) জৰী নাছিল

✅ উত্তৰ: খ) জৰী সদায় দুই আঙুলি কম হৈছিল

১২) ‘শিশুলীলা’ পাঠৰ মুখ্য ভাব কি?
ক) যুদ্ধ
খ) ভক্তিৰস আৰু মাতৃস্নেহ
গ) দেশপ্ৰেম
ঘ) সামাজিক ব্যঙ্গ

✅ উত্তৰ: খ) ভক্তিৰস আৰু মাতৃস্নেহ

Class 9 Assamese Chapter 1 শিশুলীলা PDF Download

📥 Click to Download শিশুলীলা Chapter 1 Question Answer PDF

File Size: ~500 KB | Format: PDF | Pages: 12 | Language: Assamese

This PDF contains all short questions, long questions, grammar exercises, additional questions, and MCQs in a printable format—ideal for offline exam preparation.

Frequently Asked Questions (FAQ)